Dili, 30 de Maio de 2011, Ba dala uluk obrigadu ba tempu!. Ho respeitu Bondia ba Sr. Presidente no maluk Distintu Deputadu sira  tomak no mós ami nia Bondia no haksolok ba maluk Sociedade Civil ne’ebé hola fatin iha Uma Fukun ba loron ida ne’e. Molok atu hahu ami hakarak hato’o katak  Deklarasaun Politika ohin loron ne’e atu kompleta Delarasaun ne’ebé mak Bankada hato’o  tia ona iha loron horseik.

Ba Deklarasaun Politika ohin nia, Bankada CNRT hakarak hahu ho ninian agradecimentu ne’ebé a’as ba maluk Bankada  FRETILIN ne’ebé liu husi ninian Chefe Bankada hato’o liu tia iha semana kotuk Deklarasaun Politika hodi  konsege  revela substansia husi dokumentu UNMIT nian ida ho titulu “ Xanana hanesan Faktor Obstakulu ba sistema  Governasaun Demokratika” inklui apelu Bankada ne’e rasik ba Parlamentu Nasional atu proteje no defende konstituisaun husi ameasa ida ne’e no mós kritika sira no hanoin balun ne’ebé haburas liu tan epigrafe ne’ebé refere.

Agradecimentu mós ami hato’o ba UNMIT ker ba ninian  Lideransa no mós  ba ninian  staf matenek nain sira nasional ka internasional ne’ebé berani hodi  admite divulgasaun dokumentu  ne’ebé refere. Ba maluk grupu ikus ne’e bele sente katak ho divulgasaun dokumentu ida ne’e bele hetan triunfu maka’as duni no naran sai boot tamba konsege hakotu lia  ba Xanana Gusmão, Primeiru Ministru, eis-Presidente da Republika liliu tan Chefe da Resisténsia Nasional  ho karimbu “Obstákulu ba Demokrasia”. Hanesan mós ba maluk sira husi Bankada Opozisaun Fretilin, katak ho divulgasaun no propaganda ida ne’e ita boot sira bele projekta ona Vitoria ba eleisaun 2012.

Ami sente triste ho divulgasaun ida ne’e karik hanesan virus “Patologia Social” ne’ebé bele destabiliza mentalidade, hamosu irasionalidade, destroi prinsipiu sientifiku no maldade sira seluk ne’ebé bele lori desgrasa no dezastre ba Povu estimadu Timor-Leste. Bele hateten ho termu patogia tamba situasaun hanesan ne’e ninian karakter destruitiva ne’ebé bele afeta hanoin no hahalok diak, la reflekta kondisaun real ne’ebe iha, substancia husi dokumentu sira ne’e rasik la kredible no faktual katak barak liu mak “biasa”, laiha sufisiente prova sira hodi suporta statmentu ne’e.

Bankada CNRT kontinua tau nafatin iha fuan katak liberdade ne’ebé povu Timor-Leste hetan hanesan rezultadu esforsu konjuntu maka’as husi Povu rasik no ONU.

Bankada CNRT konsiente no la duvida sekarik Saudozu Sergio Viera de Mello  mak sei moris nia bele sai testamuña ba realidade hirak ne’e, ema idak ne’ebé konhese diak lider historiku sira no sempre kolabora hamutuk wainhira hosuru problema  no buka solusaun ne’ebé diak ba Povu Rai ida ne’ebé ita hot-hotu hadomi. Karik difisil ona ba Rai ida ne’e atu hetan ema sira hanesan figura Sergio Vieira de  Melo no mós hanesan Ian Martin  ne’ebé koinese diak Timor ho nian Povu hanesan sira a’an rasik. Bankada ho sentimentu berani bele hateten katak sekarik figura sira ne’ebé mak refere iha  leten sei iha Rai Timor krise hanesan 2002, 2004 no 2006 sei lamosu.

Tuir Bankada CNRT ninian hanoin katak tuir lolos ne’e permanénsia Misaun ONU iha Timor-Leste tenke konsiente katak nia mós sente orgullu karik iha sucesu no mós sente triste wainhira hasoru problema, katak Misaun ONU hanesan observador no parseiru   asumi mós responsabilidade ba kna’ar Governasaun no Dezenvolvimntu ne’ebé implementa ka hala’o iha Rai doben ne’e.

Sr. Prezidente no maluk Distintu Deputadu sira!

Relasiona ho hanoin matenek nain sira nasional ka internasional sira integradu iha Misaun ONU ne’ebé hatur epigrafe “ Xanana obstakulu ba Demokrasia” iha dokumentu refere nian laran, Bankada CNRT hakarak  hatudu ninian pozisaun hanesan tuir maine:

1.     Diskorda totalmente ho statemen ne’e, tamba bosok, la faktual katak la tuir realidade ne’ebé iha, ka seja falta de elementu komprovativu sira ne’ebé suporta;

2.     Duvida maka’as intelektualidade matenek nain sira nian hanoin ne’e, hanoin nebe badak liu no la domina konseitu ho nian variaveis kona ba “demokrasia”;

3.      Hatur hanoin ida tuir kategoria matenek nian presiza halo analiza profunda ba fenomena sa deit maka iha ninian arredor. Ema diuk, matan delek, mudu karik servisu hamutuk tan ho ema beikten bele hare’e no halo buat hotu  ka kontrariu ba realidade ne’ebé iha;

4.     La hakfodak no minimizadu ho statementu ne’ebé refere, tamba sistema ne’ebé montadu iha Estadu ida ne’e la reprova lideransa aktual Primeiru Ministru nian. Katak atu hatene lolos buat hirak ne’e povu maka iha direitu atu fo sasin, karik PM Xanana aliade tiha ona povu nia fiar nomós aliade tiha ona soberania nasaun nian.

5.     Fó apoiu inkondisional ba apelu Primeiru Ministru ba  Timor oan sira ne’ebé servisu iha UNMIT, atu lalika loko a’an, lalika hatudu demais ba ema sira, moras a’at ne’ebé hanaran kolonializmu intelektual, atu  la bele aliade ita nia soberania, katak labele fan ita nia soberania ba ema seluk;

6.     Sei la fo apoiu ba UNMIT hodi divulga statementu ne’ebé refere ho intensaun atu hakarak hanaruk tan  sira nian misaun liu husi provoka tan krize. Nune’e mós diskonkorda totalmente ho hanoin Timor oan balun ne’ebé  suporta hela UNMIT hodi hateten katak UNMIT ajuda maka’as ekonomia povu nian;

7.     Apresia no fo apoiu tomak ba Prezidente Parlamentu Nacional Fernando La Sama de Araujo, ne’ebé haktuir katak la konkorda ho relatoriu ne’ebé hatuur PM Xanana nudar perturbador demokrasia.

Sr. Presidente no maluk Distintu Deputadu sira!

Tuir mai Bankada mós hakarak fó resposta ba maluk balun ne’ebé koalia katak diak liu rekonese no simu deit buat ne’ebé mak UNMIT nian matenek nain sira hatur iha dokumentu ne’e. Problema la’os simu ka la simu maibe esensial liu mak  informasaun ida be’e hato’o ne’e reflekta kalae realidade. Karik halao tuir buat ne’ebé sala, ne’e katak munafik ka entaun bosok a’an rasik ka oho-an. Iha tempu ukun a’an laiha tan “kultura silénsiu”, buat hot-hotu tenke ser klaru no reflekta lia los.

Reflekta lialos kalae matenek nain  sira husi UNMIT akuza Primeiru Ministru ho lia fuan “obstakulu ba demokrasia”? Tuir Prezidente da Republika “so ema beikten mak bele hakerek hanesan ne’e.” Ita nunka bele simu lia falsu hanesan ne’e.

Inaseitavel no hapara ho impresaun negativu hasoru ita nian lideransa hodi hamonu dignidade Nasaun  liliu ba  Primeiru Ministru Xanana Gusmão. Triste ba maluk Timor Oan sira ne’ebé mak ladun konese Xanana Gusmão hodi kolabora hamutuk ho Malae sira halo konfuzaun ida ne’e.

Bankada hare’e katak sei iha faktus barak atu fo sai hodi taka ibun ema sira ne’ebé mak la kontente ho buat diak ne’ebé mak Governu ne’ebé lidera husi Xanana Gusmão ho laran diak no heroika oferese ba nian povu. Ema sira ne’ebé mak hanoin at bebeik deit ba  Rai no Povu ida ne’e katak sira ne’ebé lakon tia ona sentimentu nasionalismu.

Sr. Presidente no maluk Distintu Deputadu sira

Husi parte ikus Deklaraaun Politika ida ne’e, Bankada mós hakarak espresa ninian diskordansia no lamenta ba hananu ne’ebé opozisaun sempre hatudu mai Deputado AMP sira hanesan “Yes men deit ba Governu”. Espresaun ida ne’e laiha fatin. Ho baze ba Asentu Maioria Parlamentar ne’e mak kria Governu, maske ida ne’e la signifika katak buat salah ne’ebé mai husi Governu aceita deit. Prinsipiu Deputadu AMP sira nian mak ne’e “Sempre Simu Buat ne’ebé Los no Rejeita buat ne’ebé Salah”!

Ikus liu harohan ba Nain Maromak atu akompaña nafatin Rai Doben ida ne’e hodi avansa ho ninian progressu  ba oin atu hadia no lori Povu ne’e sai prosperu hanesan Rai sira seluk iha mundu. Ami mós harohan atu fó neon no hanoin diak ba maluk sira  ne’ebé ladun hare’e diak tamba matan katarak no mós ladun rona diak tamba tilun ten.  Bankada mós la rai hirus maibe nafatin fó perdão ba maluk sira ne’ebé koalia salah, koalia naran-naran deit no halo konfuzaun iha povu nian le’et.

Obrigadu wain

 

Last modified on Thursday, 04 December 2014
  • 0 comment
  • Read 25836 times

Leave a comment



Anti-spam: complete the taskJoomla CAPTCHA

About us

Depois Presidente Fretilin Nicolau Lobato mate iha 31 Dezembro 1978, Funda­dor Fretilin no membru Comite Central Freti­lin ne’ebe salva a’an iha rai liur “ la iha tan mehi ba ukun a’an”. Tamba husi 31 Dezem­bro 1978 to’o 1983, iha tinan 5 nia laran, Fundador Fretilin lahatene los se mak bele hatutan funu ne’e. Mari Alkatiri hanesan mos fundador Fretilin ida, ba Jurnalista Timor Post iha dia 04 Janeiro 2010 hateten katak “wainhira rona katak Nicolau Lobato mate, ami dehan agora saida mak atu akontese, ami komesa hare senariu bara-barak se mak atu troka Nicolau Lobato..

Contact us

Informasi seputar kegiatan Partido CNRT, silahkan hubungi salah satu kontak di bawah ini:

  • Address : Dili Timor Leste

  • Email : This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

  • Phone1 : +67078461438
    Phone2 : +67077846639

OJP, KMP & KP